Branża transportu, spedycji i logistyki (TSL) należy do kluczowych sektorów pomorskiej gospodarki, a jej dynamiczny rozwój wynika przede wszystkim z postępującej globalizacji oraz rosnącego znaczenia handlu elektronicznego. Wzmożone przepływy towarów oraz rozwój infrastruktury magazynowej i dystrybucyjnej generują rosnące zapotrzebowanie na wykwalifikowaną kadrę. Jednocześnie przyspieszona cyfryzacja procesów logistycznych oraz wzrost wymagań kompetencyjnych prowadzą do pogłębiania się luk kompetencyjnych, które stanowią istotną barierę rozwojową przedsiębiorstw sektora TSL.

Wyniki badania „Barometr zawodów”[1] wskazują na trwały i strukturalny charakter problemów kadrowych w branży, koncentrujących się przede wszystkim w grupie pracowników operacyjnych. Deficyty te przekładają się bezpośrednio na obniżenie efektywności operacyjnej przedsiębiorstw, wydłużenie czasu realizacji usług oraz wzrost kosztów funkcjonowania, co w konsekwencji osłabia konkurencyjność sektora.

Czynniki kształtujące deficyt kierowców w sektorze TSL

Najbardziej dotkliwym przejawem niedoborów kadrowych w branży TSL jest deficyt kierowców samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych. Zjawisko to ma charakter nie tylko regionalny i krajowy, lecz także międzynarodowy, a jego skala systematycznie rośnie.

Dane dla województwa pomorskiego z II półrocza 2025 roku [2] wskazują na wyraźną dysproporcję pomiędzy popytem na pracę a podażą siły roboczej. Pracodawcy zgłosili 137 wolnych miejsc pracy dla kierowców ciągników siodłowych oraz 222 dla kierowców samochodów ciężarowych, podczas gdy liczba zarejestrowanych kandydatów wyniosła odpowiednio 17 i 137 osób. Struktura wiekowa dostępnych pracowników dodatkowo pogłębia problem – dominują osoby powyżej 50. roku życia oraz osoby długotrwale bezrobotne, co ogranicza elastyczność i podaż pracy w dłuższym okresie.

Analiza wieloletnich wyników badania „Barometr zawodów" potwierdza trwałość omawianego zjawiska. Zawód kierowcy samochodów ciężarowych od lat klasyfikowany jest jako deficytowy lub znajdujący się w dużym deficycie, a jego sytuacja nie uległa istotnej poprawie w kolejnych edycjach badania. Prognozy na 2026 rok wskazują, że niedobór kierowców dotyczy zdecydowanej większości powiatów – deficyt lub duży deficyt odnotowano w 326 spośród 380 powiatów w Polsce.

Mapa – Relacja między dostępnymi pracownikami a potrzebami pracodawców – kierowcy samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych  – prognoza na 2026 rok

Transkrypcja danych do: Mapa - Relacja między dostępnymi pracownikami a potrzebami pracodawców – kierowcy samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych  - prognoza na 2026.pdf

Źródła niedoboru mają charakter wieloczynnikowy. Istotną barierą wejścia do zawodu są wysokie koszty oraz czasochłonność uzyskania wymaganych kwalifikacji, w tym prawa jazdy kategorii C+E oraz dodatkowych uprawnień specjalistycznych. W przypadku transportu międzynarodowego dodatkowym ograniczeniem jest konieczność znajomości języków obcych.

Nie bez znaczenia pozostaje również specyfika pracy kierowcy, obejmująca długotrwałą nieobecność w miejscu zamieszkania, nieregularny czas pracy oraz wysoką odpowiedzialnością. Czynniki te, w połączeniu z procesami demograficznymi, takimi jak starzenie się kadry – gdzie średnia wieku kierowców wynosi obecnie około 50 lat – oraz niska atrakcyjność zawodu wśród młodszych pokoleń, prowadzą do systematycznego pogłębiania się deficytu pracowników.

W konsekwencji przedsiębiorstwa coraz częściej sięgają po pracowników zagranicznych, co jednak nie rozwiązuje problemu w sposób systemowy. Główny Inspektorat Transportu Drogowego corocznie publikuje sprawozdania dotyczące transportu międzynarodowego [3]. Z danych za 2025 rok wynika, że w Polsce funkcjonowało prawie 44 tys. przedsiębiorstw posiadających licencję na międzynarodowy przewóz rzeczy. Liczba wypisów z licencji, ważnych w obrocie prawnym, według stanu na 31 grudnia 2025 roku, wynosiła ponad 301 tys. W odniesieniu do świadectw kierowców ważnych w obrocie prawnym według stanu na 31 grudnia 2025, wydanych kierowcom z państw trzecich, ich liczba wyniosła prawie 146 tys. Wśród nich około 72 tys. świadectw dotyczyło obywateli Ukrainy, a około 55 tys. – obywateli Białorusi.

Analogiczne mechanizmy obserwowane są w przypadku kierowców autobusów. Wysokie wymagania formalne, relatywnie niska atrakcyjność wynagrodzeń oraz obciążające warunki pracy (system zmianowy, presja czasu, odpowiedzialność za bezpieczeństwo pasażerów) ograniczają napływ nowych pracowników do zawodu.

Niedobór magazynierów jako istotny problem kadrowy w logistyce

Deficyty kadrowe w branży TSL obejmują również sektor magazynowy, który pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu łańcuchów dostaw. Województwo pomorskie, jako jeden z istotnych ośrodków logistycznych w Polsce, charakteryzuje się szczególnie wysokim zapotrzebowaniem na pracowników magazynowych.

Niedobór magazynierów wynika w dużej mierze z rosnących wymagań kompetencyjnych pracodawców. Współczesne procesy magazynowe są silnie zintegrowane z systemami informatycznymi, co wymaga od pracowników nie tylko umiejętności obsługi sprzętu (np. wózków widłowych), ale również kompetencji cyfrowych oraz zdolności do pracy w środowisku zautomatyzowanym. Niedopasowanie kwalifikacji kandydatów do tych wymagań stanowi istotną barierę rekrutacyjną.

Równocześnie charakter pracy magazynowej – fizyczny, często wykonywany w systemie zmianowym i obarczony odpowiedzialnością materialną – wpływa negatywnie na jej atrakcyjność. Dodatkowe czynniki, takie jak relatywnie niskie wynagrodzenia, niski prestiż zawodu oraz ograniczona dostępność transportowa lokalizacji magazynów, potęgują trudności w pozyskiwaniu pracowników.

Należy również zwrócić uwagę na znaczenie kompetencji miękkich, takich jak umiejętność pracy zespołowej, komunikacja czy odporność na stres. Ich niedobór, w połączeniu z brakami w zakresie kompetencji technicznych i dyspozycyjności, dodatkowo ogranicza efektywność procesów rekrutacyjnych oraz funkcjonowanie przedsiębiorstw.

Uzupełnianie niedoborów kadrowych w coraz większym stopniu opiera się na zatrudnianiu cudzoziemców. W 2025 roku, w ramach uproszczonej procedury powierzania pracy obywatelom Ukrainy [4], co dziesiąte powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelom Ukrainy w Pomorskim dotyczyło zatrudnienia w zawodzie magazyniera (tj. 7,0 tys. powiadomień), co wskazuje na istotną rolę pracowników zagranicznych w funkcjonowaniu sektora logistycznego.

Podsumowanie

Luki kompetencyjne w branży TSL mają charakter strukturalny i wynikają z niedostosowania podaży pracy do dynamicznie zmieniających się wymagań rynku. Kluczowe znaczenie mają procesy cyfryzacji, rosnące wymagania kwalifikacyjne oraz specyfika pracy w zawodach operacyjnych, która ogranicza ich atrakcyjność.

Utrzymujące się niedobory kadrowe wśród kierowców oraz magazynierów prowadzą do obniżenia efektywności operacyjnej przedsiębiorstw, zakłóceń w funkcjonowaniu łańcuchów dostaw oraz wzrostu kosztów działalności. W dłuższej perspektywie zjawiska te mogą stanowić istotne ograniczenie dla dalszego rozwoju sektora TSL.

Ograniczenie luk kompetencyjnych wymaga skoordynowanych działań obejmujących rozwój systemu kształcenia zawodowego, podnoszenie kompetencji cyfrowych pracowników oraz wdrażanie rozwiązań zwiększających atrakcyjność zawodów transportowych i logistycznych. Szczególne znaczenie mają również działania systemowe, wspierające dopasowanie kwalifikacji pracowników do potrzeb rynku pracy.